Coronastilstand

Morgen zitten we hier in Zwitserland officieel twee weken in lockdown. Winkels dicht, scholen dicht, geen bijeenkomsten en met maximaal met vijf mensen op straat. Home office en thuis blijven.

Nog nooit hebben we zoiets meegemaakt, ook onze generatie niet. Ja, toen we kinderen waren was er de oliecrisis, maar daar begrepen we niet zo veel van. Het enige wat ik er nog van weet, is dat we konden rolschaatsen op de provinciale weg van Nijmegen naar Venlo, en dat mijn vader wél mocht rijden omdat hij arts was. Maar verder? Het was leuk, spannend, anders en van heel korte duur. Een paar zondagen, geloof ik.

De coronacrisis is heel andere koek. Twee weken thuis en nog minstens drie weken te gaan. Ik verveel me geen moment, maar ik merk wel dat ik andere dingen ga doen. Kasten opruimen, kleren uitzoeken, schoenen poetsen. Ook ga ik anders kijken naar de dingen die in huis zijn. Als het binnenkort mooi weer wordt, kunnen we niet even naar de winkel om nieuwe kleren of schoenen te kopen, we moeten het voorlopig doen met wat we hebben.

Het grappige is, dat dit veel makkelijker is dan ik had gedacht. Eigenlijk hebben we niet zoveel nodig, maar als alles voor het grijpen ligt, word je lui en vooral gemakzuchtig. We zijn kinderen van de consumptiemaatschappij, al denken de meesten van ons dat dit vooral voor anderen geldt.

We zijn onverwacht en razendsnel van rennen, hollen, vliegen tot een bijna totale stilstand gekomen. Naast een drama is dit ook een kans. We hoeven nergens heen, we weten waar we zijn. Nu en de komende weken. Dat geeft rust en ruimte. Laten we die vooral gebruiken, want voor we het weten, rennen we weer.

Kennis telt weer

Een niet zichtbaar, ruikbaar of voelbaar virus heeft onze maatschappij en ons leven op zijn kop gezet. Bijna niets is meer zoals het was. Met horten en stoten wennen we aan ons bestaan in quarantaine, in lockdown, in eenzaamheid of juist in grote drukte. Veel gezinnen met kinderen zitten ineens de hele dag samengepakt in een appartement of flat, waar iedereen tot voor kort elke ochtend uitvloog. Een grote omschakeling.

Maar de grootste verandering is misschien wel de herwaardering van kennis. In onze steeds populistischer wereld kregen de ‘elites’ continu de wind van voren. Je kunt alles op internet vinden, kennis ligt op straat dus die ‘intellectuelen’ heb je helemaal niet nodig. Zakkenvullers, wereldvreemde malloten, betweters.

Hoe anders is dat nu, ineens zitten de virologen, de deskundigen, de professoren aan het roer. In Amerika hebben ze dr. Fauci, de kleine hoogbejaarde professor die geen boodschap heeft aan de onzin de Trump de wereld inslingert. Hij vertelt eerlijk wat er aan de hand is, de Amerikanen hangen aan zijn lippen. In Duitsland hebben ze professor Christian Drosten, in Nederland kun je geen site openen en krant lezen of je ziet ‘Jaap van Dissel van het RIVM’.

En hier in Zwitserland hebben we Daniel Koch, een bijna gepensioneerde arts die lange tijd in oorlogsgebieden voor het Rode Kruis heeft gewerkt. Hij straalt rust en overzicht uit, geeft ruiterlijk toe dat ook hij in dit proces fouten maakt, spreekt met een diepe stem en kijkt ons vriendelijk maar streng aan. Hij geeft geen voorspellingen, doet een dringend beroep op de bevolking om thuis te blijven en afstand te houden, zegt dat we er samen voor kunnen zorgen dat er geen ‘Ausgangssperre’ hoeft te komen, zoals in buurlanden Frankrijk, Italië en Oostenrijk.

Gisteren lichtte Koch eindelijk een tip van de sluier op. Na bijna twee weken lockdown kan hij bevestigen dat het ergste scenario is voorkomen. Nadere informatie volgt. Lang leve de experts!

Home office

Nog maar een maand geleden was home office hier in Zwitserland een beladen term. Werkgevers voelden er niet veel voor, want door home office verlies je de controle over je medewerkers, en daar houden Zwitsers niet zo van. Iedereen op kantoor, tenzij, dat was het devies.

Hoe snel is de wereld veranderd. Sinds drie weken is het motto: iedereen home office, tenzij. Massaal wordt er van huis uit gewerkt, veelal met kinderen, een extra moeilijkheidsfactor. Het is een ware cultuurshock, voor werkgevers én werknemers, meer dan in Nederland, denk ik.

We hebben op dit moment uiteraard weinig contact met de buitenwereld, maar klagen over home office is wel het laatste dat mensen hier nu doen. Het schijnt te werken, en alleen dat is al een grote ontdekking.

Voor mij is het niets nieuws, ik werk al bijna 26 jaar vanuit huis. Het heeft voor- en nadelen, je moet eraan wennen, en ja, je hebt discipline en motivatie nodig, maar als je je werk leuk vindt, gaat het prima. Toch weet ik ook dat je elkaar af en toe moet zien, anders word je een e-mailadres met een telefoonnummer, en verlies je je gezicht. Maar elke dag naar kantoor, zouden we dat post-corona echt weer gaan doen? Ik betwijfel het.

Zwanenzang

Een paar dagen geleden zag ik een ontroerend filmpje op internet. Je ziet hoe een stewardess van de KLM emotioneel afscheid neemt van de passagiers. Zij, de hele bemanning, ze weten niet hoe het nu verder gaat, met de wereld en met de KLM. En dan zingt ze de passagiers toe: ‘When will I see you again?’

Een vraag die niemand op dit moment kan beantwoorden. De luchtvaart is een van de zwaarst getroffen branches. Iedereen kan dit zien, kijk maar eens naar de hemel op een zonnige dag. Waar altijd wel een paar witte strepen in het blauw te zien waren, is het nu strakblauw. Ook de drie vliegtuigen die iedere avond over ons huis vlogen, doen dit al een dag of tien niet meer. Ze gingen naar Singapore, Hongkong en Bangkok.

Vandaag staat er een alarmerend artikel in The Guardian. Volgens de IATA verliest de luchtvaartbranche dit jaar naar verwachting 76 miljard dollar aan omzet, een teruggang van 38%. Als dat echt waar is, is dit een hamerslag.

En toch komt er een vraag bij mij naar boven. We leven nu al een paar weken zonder al dat vliegen. Managementmeetings en verkoopgesprekken kunnen kennelijk ook via Zoom, Facetime of andere kanalen, we kunnen onze vakantie best even uitstellen en die citytrip naar Barcelona, was die nou wel echt nodig?

De lucht wordt/is schoner, het lawaai rond luchthavens is dramatisch afgenomen, de CO2-uitstoot gedaald. Waarmee ik niet wil zeggen dat we het vooral maar zo moeten houden, natuurlijk niet. Maar enige bezinning is wel op zijn plaats. Misschien kunnen we best met wat minder vliegen ook een goed leven hebben. En als we dan allemaal net een beetje meer betalen voor een ticket, heeft de zingende KLM-stewardess straks ook nog een baan. Laten we er eens over nadenken.

 

 

 

 

 

 

Franse les

Het coronavirus heeft het leven van ons allen ingrijpend veranderd. Je merkt dit goed als je naar een film kijkt. Mensen begroeten elkaar met drie zoenen, gaan uit eten en lopen door drukke winkelstraten. Wanneer was dat ook alweer?

Het lijkt een eeuwigheid geleden, we zitten hier in Zwitserland dan ook al negen dagen thuis, en weten niet hoe lang dit nog gaat duren. In ieder geval tot 19 april, maar misschien ook langer. Geen fijn vooruitzicht.

Het is dus belangrijk jezelf af te leiden en bezig te houden. Met home office, als dat kan, door te wandelen met de hond, als je die hebt, door te bellen, Zoomen of Facetimen met vrienden en familie, maar vooral door het mijden van al die coronaberichten, want daar word je gillend gek van.

Toch maak ik een uitzondering voor de (bijna) dagelijkse persconferentie van de Bund. In dit viertalige land is deze steevast in de twee meest gesproken talen: Duits en Frans. En dat biedt een kans, je krijgt namelijk eerst een verhaal in bijvoorbeeld het Frans, en daarna de Duitse vertaling. Zo kun je direct checken of je het goed hebt begrepen. En geloof het of niet: ik versta het Frans elke dag beter. Wat dit nare virus niet allemaal met ons doet!

Intelligente lockdown

De coronapandemie levert een stortvloed aan nieuwe woorden op, van social distancing, covidiot, vitale beroepen tot lockdown. Dat laatste is een curieus woord. Mijn weliswaar gedateerde Shorter Oxford English Dictionary noemt wel lock up en lock out, maar niet lock down.

Razendsnel is dit begrip ingeburgerd, en dat is niet verwonderlijk, want volgens de Tagesanzeiger is inmiddels 20% van de wereldbevolking in lockdown. Iedere regering vult dit anders in, in het ene land mag je met twee personen buiten zijn, in het andere met vijf, in sommige landen heb je een formulier nodig als je je huis verlaat, in andere weer niet. Lockdown is een flexibel begrip.

Maar niet flexibel genoeg voor Nederland. En daarom heeft Nederland een eigen soort lockdown bedacht, de ‘intelligente lockdown’. Wat dit is? Een tussenstap van normaliteit naar lockdown waarin mensen kunnen laten zien dat ze zich – ik vermoed – ‘intelligent’ gedragen, wat betekent dat ze zich aan de regels houden. Doen ze dit niet, dan doet Rutte alsnog het ‘land op slot’. Een gewone flexibele lockdown dus.

 

Social distancing

Sinds een paar weken doen we aan social distancing, ook hier in Zwitserland. Nee, niet aan ‘soziale Distanz’ of ‘sozialer Abstand’, maar aan social distancing.

Ik vraag me af hoe dat komt. Misschien geeft dit aan dat het niet van ‘ons’ is, en houden we daarmee het virus op een afstand. Of misschien is het juist een teken van solidariteit, want in deze vreemde tijd waarin grenzen zijn gesloten, vliegverbindingen zijn gestopt en reizen een droom uit het verleden lijkt, hebben we behoefte aan verbondenheid. En social distancing verbindt, we doen het allemaal, over de hele wereld.

Toch is het een vreemd woord. Het gaat helemaal niet om sociale afstand, maar om fysieke afstand. Kennelijk willen we dat niet zo zeggen, misschien vinden we dat wel nog vervelender dan sociale afstand. Want die kunnen we overbruggen via internet, telefoon, social media. Maar die knuffel als je een goede vriendin weer ziet, een hand geven aan de arts, met iemand een gewoon gesprek voeren op straat, dat mag en kan niet meer.

De term social distancing is een verpakking, een nette manier om iets heel naars en ongewensts te communiceren. Social distancing, zou dit het woord van 2020 worden? Ik hoop het niet.

‘You can check-out any time you want, but…..’

Vanmiddag begint het Britse parlement met een vijfdaags marathondebat over de Brexit-deal die Theresa May met de EU heeft afgesloten. Ondanks het feit dat een meerderheid van de parlementariërs tegen de deal zegt te gaan stemmen, is de uitkomst nog lang niet zeker. Niemand die het weet: krijgen parlementariërs koudwatervrees en stemmen ze alsnog voor, crashen de Britten op 29 maart zonder deal uit de EU, komt er een tweede referendum, trekken de Britten artikel 50 – waarmee ze om uittreding verzochten – in?

Sinds het referendum waarin een krappe meerderheid van de Britten voor uittreding uit de EU stemde, is er veel gepraat, geroepen, gelogen, gedreigd, maar is er nog bitter weinig bereikt. Ja, er is een deal, maar die is zeer omstreden binnen het Verenigd Koninkrijk. Brexit verdeelt niet alleen politieke partijen, maar ook collega’s, families, vrienden en buren, het hele land.

Brexeteers hopen dat uittreding uit de EU afscheid van de EU betekent. Het omgekeerde is het geval. Uittreding is het begin van een onophoudelijke discussie over de verhoudingen met de EU. Kijk maar naar Zwitserland. Geen EU-land, maar de EU is hier het meest besproken politieke thema.

De relatie met de EU is geregeld via bilaterale verdragen. Omdat EU-recht steeds verandert, moet er ook doorlopend worden onderhandeld over aanpassing van deze verdragen. Hier heeft de EU genoeg van en eist een institutioneel verdrag waarmee de bilaterale verdragen automatisch voldoen aan nieuw EU-recht.

Na zeven (!) jaar onderhandelen ligt er een akkoord. Mooi toch? Helemaal niet, want er is binnen Zwitserland geen meerderheid voor dit akkoord. Er is namelijk een giftige alliantie ontstaan tussen de SVP – die in principe tegen de EU is – en de vakbonden, die de lonen van werknemers in Zwitserland in gevaar zien komen. De EU voert de druk inmiddels op met het dreigement de erkenning van de Zwitserse beurs per 1 januari 2019 in te trekken.

En de Zwitsers? Die zitten met een groot probleem. Dankzij haar grote economische macht is de EU uitgegroeid tot een rulemaker. Landen die dit niet willen erkennen, die volharden in 19e- en 20e-eeuwse retoriek over soevereiniteit, degraderen zichzelf tot ruletakers.

Dit geldt voor Zwitserland, dat in feite een lidstaat zonder stemrecht is, en kan kiezen tussen stikken (sancties van de EU) of slikken (ondertekenen van het akkoord). En dit geldt nu ook voor het Verenigd Koninkrijk. Deze deal of geen deal, zo is de boodschap uit Brussel. Of het hele Brexit-circus vergeten en EU-lid blijven. Uitchecken is op ieder moment mogelijk, maar ‘you can never leave’.

 

Foto: flickr.com

 

‘Citizens of nowhere’

is Spaanse en woont zoals drie miljoen andere EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk. Zij is getrouwd met de Brits-Nederlandse Nick Clegg, voormalig vice-premier van het VK. Een internationaal gezin dus.

Miriam is boos op David Cameron en Theresa May, zo schrijft zij in de Guardian. Op Cameron omdat hij in 2016 het Brexit-referendum heeft gehouden. Een referendum dat niet alleen de Conservatieve partij, maar ook het land hopeloos heeft verdeeld en dat heeft geleid tot de huidige chaotische politieke situatie.

Theresa May is een ander verhaal. Zij houdt niet van buitenlanders, en dus ook niet van EU-burgers in het VK. Al verschillende keren heeft zij zich vijandig en neerbuigend over EU-burgers uitgelaten en noemt ze ‘citizens of nowhere’ die ‘jump the queue’.  Het laatste is wellicht de grootste aanval, want het niet respecteren van een queue is voor Engelsen een doodzonde.

Toch maakt Miriam zich nog bozer over het feit dat May migranten ‘citizens of nowhere’ noemt. May raakt hiermee een pijnlijke plek aan, aldus Miriam, iets wat alle migranten met zich meedragen. Als migrant ben je geen volwaardige citizen van je geboorteland meer, en niet van je woonland. Je bevindt je in een soort limbo.

De tentakels van de ‘eigen volk eerst’-retoriek reiken inmiddels wel heel ver. Kijken we zo naar de kansen die de EU ons biedt? Moeten we een ‘volwaardige’ citizen van een natiestaat zijn om mee te tellen? En wat is dat dan, wanneer ben je volwaardig?

Bekijk het eens anders, Miriam. Dankzij de EU kunnen wij binnen de hele unie wonen en werken. Zij die naar een ander land gaan, maken een bewuste keuze. Zij zijn op zoek naar een betere toekomst, leuker werk, een avontuur of volgen de liefde. Wat zij kiezen brengt – zoals bij elke keuze – voor- en nadelen.

Wij zijn geen ‘citizens of nowhere’, maar ‘citizens of Europe’. En citizens of Europe zijn open, multicultureel, flexibel en ondernemend. Wij spreken verschillende talen, kennen meerdere culturen en dragen bij aan het overbruggen van verschillen en het wegruimen van vooroordelen.

Ik vind de uitspraak van May niet zozeer beledigend maar eerder kenmerkend voor haar xenofobe, beperkte levensvisie. Het nare is dat deze zienswijze zoveel vervelende gevolgen heeft voor de Britten. Naast consequenties voor onder meer de economie, de gezondheidszorg en de veiligheid zijn Britten binnenkort wellicht ook geen citizens of Europe meer. Dát is het grote drama.

 

Foto: flickr.com

De kiezer wil een stem

Op 10 juni a.s. gaan de Zwitsers weer eens naar de stembus. In de stad Zürich beslissen de inwoners over maar liefst 14 verschillende thema’s. De meeste gaan over investeringen in bouwprojecten, geld van de belastingbetaler dus.

Over geld gesproken: op nationaal niveau staat het Vollgeldinitiative op het programma, een initiatief dat eist dat alleen de Zwitserse Nationale Bank nog geld mag creëren. Het volksinitiatief komt er naar alle waarschijnlijkheid niet door, maar het is wel fantastisch om te zien waar hier allemaal over wordt gedebatteerd. Ook fantastisch om te horen dat de minister van Financiën als argument tegen dit initatief aanvoert dat het de stabiliteit van de financiële markt in gevaar brengt. Daar is geen volksinitiatief voor nodig, dat regelt de financiële markt zelf wel.

In Nederland zit de kiezer weer eens in de wachtkamer. Nog drie jaartjes wachten en dan mag het rode potlood weer worden geslepen. Het is toch echt tijd dat hier verandering in komt. In mijn essay ‘De kiezer wil een stem’ leg ik uit hoe dit kan. Binnenkort meer hierover.