Directe democratie in tijden van corona

Een nietig virus heeft de wereld op zijn kop gezet. Noodgedwongen heeft een groot deel van het openbare leven en ook de politiek wekenlang (vrijwel) stil gelegen. Het was soms eng om te zien hoe de oppositiepartijen hun regeringen bijna onvoorwaardelijk steunden. Het landsbelang stond voorop.

Nu de eerste golf van besmettingen voorbij lijkt te zijn, komt de democratie en daarmee de oppositie weer tot leven. Maatregelen worden bekritiseerd, was het allemaal wel nodig? ‘Coronasceptici’ duiken op, eerst in de Verenigde Staten, nu ook in Europa. Zij demonstreren tegen lockdowns en andere coronamaatregelen, en hebben daarmee lak aan het verzamelingsverbod en de afstandsregels. Tja, als je gelooft dat het virus een ‘hype’ is, hoef je er ook geen rekening mee te houden.

De coronaregels hebben de laatste maanden diep in het openbare leven ingegrepen. En daarmee ook in de directe democratie. Om een volksinitiatief of een facultatief referendum te kunnen houden, moet je handtekeningen verzamelen. Hier in Zwitserland gebeurt dit nog  steeds gewoon op straat, waar je wordt aangesproken, kunt discussiëren en eventueel tekenen, als je stemberechtigd bent uiteraard. Dit soort gesprekken kunnen niet plaatsvinden in tijden van corona, en daarom zijn de stemmingen die vandaag zouden worden gehouden verplaatst naar 27 september. Het is de eerste keer sinds de Tweede Wereldoorlog dat een ‘Abstimmungssonntag’ moest worden afgezegd.

Omdat het aantal nieuwe besmettingen heel laag is, kunnen de campagnes op 1 juni beginnen, en dat betekent een herstart van de directe democratie. Voor Zwitsers is dit belangrijk, want hoewel de opkomst bij dit soort stemmingen meestal laag is (onder de 50%), is de symbolische waarde hoog. Een lage opkomst is niet automatisch een gebrek aan belangstelling. Niet iedereen wil of kan zich drie tot vier keer per jaar in complexe politieke vraagstukken verdiepen. Zwitsers weten heel goed dat ze door niet te gaan stemmen hun recht op kritiek opgeven. Als je niet stemt, accepteer je de keus van de meerderheid van je medeburgers. In die zin is niet gaan stemmen een teken van vertrouwen.

Vandaag zou er onder meer worden gestemd over het volksinitiatief voor een ‘massvolle Zuwanderung’, ofwel het ‘Begrenzungsintiative’ van de rechts-populistische Schweizer Volks Partei (SVP). Het initiatief eist dat Zwitserland zelf de immigratie weer gaat sturen. Dit betekent dat de overeenkomst met de Europese Unie over het vrije personenverkeer moet worden opgezegd, waarmee de andere verdragen tussen Zwitserland en de EU ook vervallen. Dit komt door de zogenaamde ‘guillotine-clausule’ die bepaalt dat het eenzijdig opzeggen van een van de verdragen automatisch tot beëindiging van alle verdragen leidt. De SVP ontkent uiteraard dat dit het geval is, maar de meeste Zwitsers weten wel beter.

De sluiting van de grenzen heeft Zwitserland maandenlang geïsoleerd. Zo heeft iedereen een tijdje kunnen ‘droogzwemmen’. Als ik zo om mee heen naar mensen luister, kan ik zeggen dat ik nog niemand heb gesproken die dit fijn heeft gevonden. Daarmee heeft het volksinitiatief van de SVP in september nog minder kans te worden aangenomen dan vandaag het geval was geweest. Dat is dan weer een klein positief puntje van de coronacrisis.

 

2 gedachten over “Directe democratie in tijden van corona”

  1. Ik hoop dat je gelijk krijgt met dat SVP-initiatief! De SVP argumenteerde aan het begin van de coronacrisis helaas heel anders: “zie je wel, weer iets slechts dat uit de EU/het buitenland komt.” Een onzinargument, maar dat betekent niet, dat mensen er niet naar luisteren…

    Like

Laat een reactie achter op elsje moulijn Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s