Antidemocratische, zelfhatende cultuurontkenner

Hoezo, waar hebben we het over? Over mij! Want dit ben ik, ‘mevrouwtje Moulijn’ die ‘de linkse regentenkliek ongetwijfeld omarmt’, het ‘racistisch noemt dat een gast die zich niet gedraagt het land uitmoet’ en behoort tot de ‘Europese elite’ die op ‘grote afstand van de burgers’ staat. Althans, dit alles ben ik volgens sommige lezers van mijn artikel in de Volkskrant over het recente volksinitiatief van de SVP in Zwitserland.

Zodra je je in de publieke ruimte begeeft, word je gezien. Logisch, en daar doe je het ook voor. En als je een mening geeft, bots je met mensen die een andere mening hebben. Ook logisch. Dat heet debat, en een inhoudelijk debat hoort bij een gezonde, goed functionerende democratie, is zelfs noodzakelijk voor het voortbestaan van een democratie. Maar wat hier gebeurt, is geen debat, dit is gal spuien.

Als je kritisch schrijft over een rechtspopulistische partij, roep je kennelijk iets over je af. Dan worden sommige mensen boos, emotioneel, onredelijk. En schrijven over Zwitserland is al helemaal gevaarlijk, want Zwitserland met zijn directe democratie is het lichtende voorbeeld voor populisten in heel Europa. En daar blijf je dus van af. Doe je dit niet, dan word je door sommige inzenders – niet alle, echt niet – met virtuele rotte eieren bekogeld en ronduit beledigd.

Het is de eerste keer dat ik dit meemaak, en ik kan zeggen dat ik het niet leuk vind. Maar het weerhoudt me er niet van om door te gaan, integendeel, het maakt me juist duidelijk hoe belangrijk het is om een ander geluid te laten horen. Ik laat me niet intimideren door dit soort geschreeuw. Als we dat doen, dan weten we waar we eindigen. En daar heb ik geen zin in.

Uit de commentaren maak ik ook op hoe onbekend het systeem van directe democratie in Nederland nog is. Voor mij is het na tien jaar Zwitserland en zo’n 40 afstemzondagen inmiddels een vertrouwd fenomeen geworden. Ik zal de komende tijd daarom meer schrijven over directe democratie, over de voordelen maar ook over de nadelen, en waarom ik dat vind. Reacties zijn van harte welkom, via e-mail of hier op mijn blogpagina, maar dan wel graag inhoudelijke reacties om het debat op gang te brengen.

En dan het goede nieuws: de Zwitsers hebben het doorzetinitiatief van de SVP zondag met een onverwacht grote meerderheid (58,9%) verworpen. Rommelen aan de grondbeginselen van de rechtsstaat accepteren de Zwitsers gelukkig niet. De tegenbeweging, bestaande uit een bonte verzameling van rechters, werkgeversorganisaties, parlementariërs (iedereen behalve uiteraard de SVP-parlementariërs), de regering, jongerenbewegingen, artiesten en ga zo maar door, heeft de strijd met argumenten gewonnen. De democratie heeft gezegevierd, schreef de Tagesanzeiger. Dat klopt, maar wel ten koste van veel tijd, geld en energie, die ook in belangrijkere zaken geïnvesteerd had kunnen worden. Bovendien heeft de emotionele, ongekend harde campagne diepe sporen nagelaten in dit land van compromissen.

Maar er zijn ook zorgen over de toekomst van de directe democratie. Volksinitiatieven zijn bedoeld om minderheden een stem te geven en hebben zo altijd bijgedragen aan een verzachting van het politieke klimaat. De SVP gebruikt dit instrument anders: als het de volkspartij in het parlement niet lukt om haar zin te krijgen, zet zij het volk(sinitiatief) in. Hiermee kan de SVP op den duur wel eens het politieke systeem ondergraven waarvoor zij zo zegt op te komen.

 

Advertenties

Rare jongens, die Britten

Eind vorige week kwamen de leiders van de 28 EU-lidstaten in Brussel bij elkaar om te bespreken hoe ze een ‘Brexit’, een uittreden van het Verenigd Koninkrijk uit de EU, zouden kunnen voorkomen.

Twee dagen van intensieve besprekingen, bijeenkomsten in wisselende groepjes en veel gekonkel later kwam er dan eindelijk witte rook uit de schoorsteen. David Cameron, premier van de Britten en uitvinder van dit circus, gaf laat op de vrijdagavond een persconferentie waarin hij zijn landgenoten opgelucht liet weten hoe blij hij was met dit compromis. Met deze deal in de hand, zo zei hij, kon hij met ‘hart en ziel’ strijden voor een voortzetting van het Britse EU-lidmaatschap.

Ondanks zijn optimisme krijgt Cameron wellicht nog een koekje van eigen deeg. Om zijn herverkiezing zeker te stellen, beloofde hij de Britten in 2013 dat hij de EU zou hervormen en (nog) betere condities voor Groot-Brittannië zou bedingen. De belangrijkste thema’s voor Cameron waren de Britse soevereiniteit en, hoe kan het ook anders, de immigratie van EU-burgers uit de Oost-Europese lidstaten.

Zijn beloftes heeft Cameron niet waar kunnen maken. De Europese verdragen worden niet zomaar aangepast, en over de vrijheid van personenverkeer wordt niet onderhandeld. Wel heeft Cameron een aantal kleinere dingen bereikt, zoals dat Groot-Brittannië gedurende maximaal zeven jaar EU-burgers van bepaalde sociale voorzieningen mag uitsluiten, en dat zijn land niet meer meedoet aan het streven naar een ‘ever closer union’. Een mager resultaat dat door EU-sceptici dan ook wordt weggehoond.

Met zijn vreemde en vooral onnodige sprongen heeft Cameron de tegenstanders van het Britse EU-lidmaatschap een podium én vleugels gegeven. De oppositie komt nu niet alleen meer uit de populistische hoek – van Nigel Farage en consorten – maar ook uit zijn eigen partij, tot aan de populaire Londense burgemeester Boris Johnson toe. De onzekerheid over de toekomst van Groot-Brittannië in de EU eist nu al zijn tol. De pond daalt en bedrijven twijfelen over verdere investeringen.

Op 23 juni mogen de Britse kiezers bepalen of zij onder de nu bekende voorwaarden in de EU willen blijven – een in/out-referendum dus. Cameron zal de komende maanden de zeepkist op moeten, wil hij dit referendum winnen. Hij wilde de geschiedenisboekjes ingaan als de premier die voor Engeland een luxueuze uitzonderingspositie in de EU had uitonderhandeld. Hij kan wel eens de premier worden die Engeland onbedoeld uit de EU leidde. Rare jongens, die Britten.

Angst brengt veel stemmen, maar weinig oplossingen

Wat zijn we toch bang in Europa. Bang voor de Islam, voor vluchtelingen, voor goedkope Oost-Europese arbeidskrachten of juist voor hoogopgeleide India’ers. Voor onze baan, voor onze kinderen, voor onze veiligheid en voor weet ik veel wat nog meer.

Of worden we vooral bang gemaakt? Want we hebben het toch eigenlijk beter dan ooit. We kunnen een paar keer per jaar op vakantie, we hebben vrijwel allemaal een auto, een ijskast vol lekkers, elke avond een biertje of een glas wijn, een kast vol kleren en meer spullen dan we fatsoenlijk kunnen opbergen. Waarom laten we ons dan opstoken door types als Geert Wilders, Marine Le Pen, Nigel Farage, Christoph Blocher of hoe ze allemaal mogen heten? Waarom geven we onze kostbare stem aan mensen die ons weinig goeds brengen, die ons bang maken en die terugwillen naar een wereld die nooit heeft bestaan?

Is het ooit wel eens opgevallen dat geen van deze stokers oplossingen brengt? Dat ze soms inderdaad problemen aankaarten, maar veel vaker problemen creëren? Laatst las ik hier in de krant dat geen vrouw in Zwitserland ‘s avonds meer zonder pepperspray naar buiten kan. Ik heb er hartelijk om moeten lachen. De jeugd is volgens onze populistische vrienden steeds losbandiger en crimineler, maar jeugdgevangenissen in Zwitserland worden juist gesloten. Goochelen met cijfers is ook een vak.

Ik wil niet alles wegwuiven, het kan altijd beter, maar laten we ons alstjeblieft niet gek laten maken door deze politici op zoek naar stemmen en daarmee naar macht. We hebben het heel goed, laten we ons inzetten voor onze vrijheid en welvaart. De komst van al die nieuwelingen heeft onze samenleving ook veel gebracht. We kunnen niet meer zonder kebab, sushi of saté, maar spruitjes kunnen de meesten van ons inmiddels missen als kiespijn. Laten we elkaar de vrijheid geven te zijn wie we zijn, te geloven wat we willen geloven, en ophouden met het cultiveren van vooroordelen en angsten.